TAKS Nedir? Taban Alanı Kat Sayısı Nasıl Hesaplanır?
TAKS (taban alanı kat sayısı), yapının zeminde kapladığı alanın imar parseli alanına oranıdır. 450 m² parselde TAKS 0,40 ise yapı zeminde en fazla 180 m² yer kaplayabilir. Emsal binanın toplam büyüklüğünü, TAKS ise zemindeki oturumunu sınırlar.
- Formül
- Taban alanı = parsel alanı × TAKS
- Neyin oranı
- Taban alanı ÷ imar parseli alanıA
- Taban alanına giren
- Bahçedeki eklenti ve müştemilat dâhil, zemin üzerindeki izdüşümA
- Ayrık nizamda üst sınır
- Planda belirtilmemişse %40A
- Yaklaşık kat adedi
- Emsal ÷ TAKS
Yönetmelikteki tanım
TAKS iki tanımın üzerine kurulur. Önce taban alanı md.4’te tanımlanır:
Bahçede yapılan eklenti ve müştemilatı dâhil yapıların tabii zemin veya tesviye edilmiş zemin üzerinde kalan kısmının, yapı yaklaşma sınırını ihlal etmemek kaydıyla parseldeki izdüşümünün kapladığı alanı [ifade eder].
Sonra bu alanın parsele oranı TAKS olarak tanımlanır — ve tanımın parantez içi kısmı çoğu kaynakta atlanır:
Taban alanı kat sayısı, arazi eğimi nedeniyle tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilerek hesaplanır.
Eğimli arazide TAKS neden farklı çalışır
Düz bir parselde bodrum tamamen toprak altındadır ve taban alanına girmez. Eğimli parselde ise bodrumun bir cephesi açığa çıkar; yönetmelik bu durumda açığa çıkan bodrum katları da zemin kat izdüşümüyle birlikte değerlendirir.
Pratik sonucu şudur: eğimli bir parselde bodrumdan kazanç sağlayacağını varsayan bir avan proje, TAKS sınırına beklediğinden erken çarpar. Eğimli arazide TAKS, düz araziye göre daha kısıtlayıcı bir parametredir.
TAKS düşerse ne olur
TAKS ile emsal birlikte okunur. Emsal ne kadar inşaat yapılacağını, TAKS o inşaatın zeminde ne kadar yayılacağını söyler. Aralarındaki oran kütlenin biçimini belirler:
- TAKS düşük, emsal yüksek → ince ve yüksek bina, geniş bahçe
- TAKS yüksek, emsal düşük → yayvan ve alçak bina, dar bahçe
Yaklaşık kat adedi emsalin TAKS’a bölünmesiyle bulunur, ancak bu bir üst sınır değil bir tahmindir: gerçek kat adedini Hmax, çekme mesafeleri ve plan notları belirler.
Parselinizin TAKS ve emsal değerlerini girerek taban alanını ve yaklaşık kat adedini İmar Kapasite Föyü ile hesaplayabilirsiniz.
450 m² parsel, TAKS = 0,40, E = 2,07
Zeminde 180 m²'lik bir oturum, 931 m²'lik hakkı kullanabilmek için yaklaşık 5 kat gerektirir. TAKS düşürülürse bina incelir ve yükselir; yükseltilirse yayılır ve alçalır. Kesin kat adedini Hmax sınırlar.
Sık yapılan hatalar
Bodrum katlar taban alanına girmez.
Eğimli arazide girer. Yönetmeliğin TAKS tanımı açıkça şunu söyler: taban alanı kat sayısı, arazi eğimi nedeniyle tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilerek hesaplanır. Eğimli parselde açığa çıkan bodrum, TAKS'ı tüketir.A
Bahçedeki müştemilat, havuz binası veya kapalı otopark taban alanına dâhil değildir.
Yönetmeliğin taban alanı tanımı “bahçede yapılan eklenti ve müştemilatı dâhil” ifadesiyle başlar. Bahçeye yapılan kapalı yapılar da parselin taban alanı hakkından düşer.A
İmar durumunda TAKS yazmıyorsa sınır yoktur.
Ayrık nizam olan yerlerde, uygulama imar planında açıkça belirlenmemişse TAKS %40'ı geçemez. Belirsizlik, sınırsızlık anlamına gelmez.A
TAKS ile emsal aynı şeyi ölçer.
TAKS zemindeki izdüşümü, emsal ise tüm katların toplam alanını sınırlar. TAKS 0,40 ve E 2,07 olan bir parselde bina zeminde 180 m² yer kaplar ama toplam 931 m² inşaat hakkı vardır — bu ikisi farklı sorulara cevap verir.A
Kaynaklar
- APlanlı Alanlar İmar YönetmeliğiMadde 4 — Taban alanı kat sayısı (TAKS)
Taban alanının imar parseli alanına oranını (Taban alanı kat sayısı, arazi eğimi nedeniyle tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan tüm bodrum katlar ile zemin kat izdüşümü birlikte değerlendirilerek hesaplanır.).
Resmî metinDoğrulama: 2026-09-11 - APlanlı Alanlar İmar YönetmeliğiMadde 4 — Taban alanı
Bahçede yapılan eklenti ve müştemilatı dâhil yapıların tabii zemin veya tesviye edilmiş zemin üzerinde kalan kısmının, yapı yaklaşma sınırını ihlal etmemek kaydıyla parseldeki izdüşümünün kapladığı alanı.
Resmî metinDoğrulama: 2026-09-11 - APlanlı Alanlar İmar YönetmeliğiMadde 19 — Ayrık nizamda TAKS üst sınırı
Ayrık nizam olan yerlerde, uygulama imar planında açıkça belirlenmemiş ise TAKS %40’ı geçemez.
Resmî metinDoğrulama: 2026-09-11 - APlanlı Alanlar İmar YönetmeliğiMadde 4 — Katlar alanı katsayısı (KAKS) (Emsal)
Yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranını.
Resmî metinDoğrulama: 2026-09-11
Sık sorulanlar
TAKS nedir?
TAKS (taban alanı kat sayısı), taban alanının imar parseli alanına oranıdır. Yapının zeminde ne kadar yer kaplayabileceğini sınırlar ve imar planında belirtilir.
TAKS nasıl hesaplanır?
Parsel alanı TAKS katsayısıyla çarpılır. 450 m² parselde TAKS 0,40 ise taban alanı en fazla 180 m² olabilir.
TAKS 0,40 ne demek?
Yapının zemindeki izdüşümünün, parsel alanının en fazla %40'ı kadar olabileceği anlamına gelir. Kalan %60 bahçe, çekme mesafesi ve açık alan olarak kalır.
İmar durumunda TAKS yazmıyorsa ne olur?
Ayrık nizam olan yerlerde, uygulama imar planında açıkça belirlenmemişse TAKS %40'ı geçemez. Ayrıca yapı yaklaşma mesafelerine göre bulunan taban alanı da bir üst sınır oluşturur.
Bodrum kat TAKS'a dâhil midir?
Arazi eğimi nedeniyle tabii veya tesviye edilmiş zeminin üzerinde kalan bodrum katlar, zemin kat izdüşümüyle birlikte değerlendirilerek TAKS hesabına katılır. Tamamen toprak altında kalan bodrum katlar için bu durum söz konusu değildir.
TAKS ve emsalden kat adedi bulunur mu?
Yaklaşık olarak bulunur: emsal TAKS'a bölünür. E=2,07 ve TAKS=0,40 için yaklaşık 5 kat çıkar. Kesin kat adedi Hmax, çekme mesafeleri ve plan notlarıyla belirlenir.